Henryk Kowalski

Paweł Brodowski

Wybitny skrzypek, solista-wirtuoz, pedagog, zmarł 11 sierpnia 2026 roku w Sztokholmie.

Światowej sławy muzyk, wykładowca prestiżowych uczelni w Europie, USA, a nawet i Japonii, w naszej pamięci pozostanie przede wszystkim jako współzałożyciel i członek legendarnego zespołu jazzu tradycyjnego Asocjacja HAGAW. Miał 78 i pół lat.

Henryk Kowalski urodził się 13 grudnia 1947 roku w Warszawie. Jego ojciec Leon był skrzypkiem w Orkiestrze Filharmonii Narodowej i Operetce Warszawskiej, młodszy brat Jakub grał na wiolonczeli. Henryk studiował w PWSM w Warszawie w klasie skrzypiec u słynnego profesora Tadeusza Wrońskiego.

Podczas studiów dawał upust swojej drugiej pasji, którą była muzyka jazzowa. Był jednym z twórców legendarnego zespołu HAGAW, który

powstał w warszawskim klubie Stodoła w 1964 roku. Jego nazwa utworzona została z pierwszych liter imion założycieli: Henryk Kowalski (skrzypce), Andrzej Jastrzębski (suzafon), Grzegorz Brudko (banjo), Andrzej Bielecki (klarnet), Wiesław Papliński (tara). Dwaj ostatni z wymienionych nie zdążyli zagrać na pierwszym oficjalnym koncercie, a potem przez lata przewinąło się przez zespół kilkudziesięciu muzyków. Pierwszym szefem zespoły był Grzegorz Brudko, pod koniec lat 70. kierownictwo przejął trębacz Stanisław Piwowarski, który tę funkcję pełni do dziś, aczkolwiek HAGAW bardzo rzadko teraz koncertuje, praktycznie już nie istnieje.

W 1967 roku Kowalski uczestniczył w nagraniu debiutanckiego albumu „Do You Love Hagaw?" (Polish Jazz vol. 12), które wypełniło 15 miniaturowych happy-jazzowych utworów o humorystycznych tytułach (po 2-3 minuty), połowę z nich napisał Włodzimierz Ciuk Kowalski , połowę Brudko. Henryk Kowalski nie zaistniał jako kompozytor, ale odznaczał się sprawnością instrumentalną, lekkością gry, miał absolutny słuch.

Na fali antysemickiej nagonki wyemigrował wraz z rodziną na początku 1969 roku do Danii, przyjął obywatelstwo duńskie. Nie zdążył obronić dyplomu w warszawskim PWSM. Dyplom otrzymał w USA na Uniwersytecie Indiana w 1974 roku i pozostał na uczelni przez wiele lat jako profesor i wykładowca. W tej roli spełniał się przez następne pół wieku (w USA, Szwecji i Japonii) aż do przejścia na emeryturę. 

W 1977 roku założył Trio European, w którym grali jego brat Jakob na wiolonczeli oraz  Jean-Claude Vanden Eynden na fortepianie. Występowali w Europie, Stanach, Indiach, Południowej Korei. Jako solista koncertował z prestiżowymi orkiestrami na całym świecie.

Był jurorem konkursów skrzypcowych w wielu krajach, również na Międzynarodowym Konkursie im. Tadeusza Wrońskiego – odwiedzał Warszawę, ale nie podjął próby odnowienia kontaktów ze środowiskiem jazzowym. Pochowany został na Południowym Cmentarzu Żydowskim w Sztokholmie.