Lalo Schifrin

Anna Ruttar

Argentyński pianista i kompozytor muzyki filmowej zmarł 26 czerwca 2025 w Los Angeles.

 Najpierw rozbrzmiewa charakterystyczny, jakby alarmujący tryl, potem dwa takty basowego riffu i rozpoczyna się chromatyczna melodia. Wszystko to osadzone w metrum 5/4. Tak rozpoczyna się główny, ikoniczny dla pop-kultury temat z filmu „Mission Impossible”. Ktoś rozpoznał, że inicjały MI wyrażone kodem Morse’a prezentują się jako – – • •, czyli dwa długie sygnały i dwa krótkie, zupełnie jak struktura rytmiczna basowego riffu. Dyskretny i skromny Lalo Schifrin nigdy nie osiadł na laurach sławy, jakie niosły ze sobą hity kinowe, do których pisał muzykę. Podkreślał wielokrotnie, że jego receptą na sukces jest pozostawanie skupionym na pracy.

Lalo Schifrin odebrał wykształcenie klasyczne, ale poszedł drogą fascynacji jazzem i kinem. Sam wyznaczył przepis na tajemniczą miksturę własnego stylu. Muzyka filmowa stała się obszarem, w którym Schifrin mógł wyrazić buzujące w nim ingredienty pasji do przekraczania muzycznych granic, z domieszką kultury argentyńskiej, miłości do Francji i czaru Hollywood na solidnych fundamentach syntezy tradycyjnych i dwudziestowiecznych technik kompozytorskich.

Boris Claudio Schifrin, czyli Lalo Schifrin, urodził się 21 czerwca 1932 w Buenos Aires. Był prawdziwym człowiekiem Renesansu. Pianista-wirtuoz, kompozytor, dyrygent, autor muzyki filmowej, erudyta, pisał także zamówienia kompozytorskie dla orkiestr Los Angeles Chamber Orchestra czy London Philharmonic Orchestra. Obok klasycznego kształcenia muzycznego, studiował prawo. Jego rodzina miała wielopokoleniowe tradycje muzyczne. Ojciec, Luis, był koncertmistrzem Orquesta Filarmónica de Buenos Aires. Pierwszym nauczycielem fortepianu Lalo był Enrique Barenboim, ojciec Daniela Barenboima.

Lalo, zafascynowany jazzem, trudno dostępnym w powojennej Argentynie, zaopatrywał się w płyty Charlie’ego Parkera i Theloniousa Monka na czarnym rynku – oficjalna sprzedaż płyt z importu nie była dozwolona podczas dyktatury Juana Peróna. Uwielbiał bebop – zakazany owoc nowoczesności.

Na początku lat 50. Schifrin kontynuował studia w Paryżu, między innymi u Oliviera Messiaena, odwiedzał kluby jazzowe w dzielnicy Saint-Germain-des-Prés oraz Cinémathèque Française (Francuską Filmotekę). Także w Paryżu, w 1955 roku, nagrał swój pierwszy album „Rendez-vous dansant à Copacabana”.

Po powrocie do Buenos Aires założył własny zespół. Podczas jednego z koncertów usłyszał go Dizzy Gillespie, po czym zaangażował jako pianistę i aranżera. I tak Schifrin skomponował słynną suitę Gillespiana.

Początek zawrotnej kariery Schifrina można datować od 1958 roku, od momentu przeprowadzki do Stanów Zjednoczonych. Jako muzyk jazzowy Schifrin występował z takimi gwiazdami jak Sarah Vaughan, Ella Fitzgerald, Stan Getz, Count Basie, Astor Piazzolla.

Schifrin skomponował ponad 100 ścieżek dźwiękowych do filmów i produkcji telewizyjnych, miedzy innymi „Mission Impossible”, „Mannix”, „The Fox”, „Cool Hand Luke”, „Bullitt”, „Brudny Harry”, „The Cincinnati Kid” i „Amityville Horror”. Nie można tu pominąć „Wejścia smoka” – pierwszej koprodukcji amerykańsko-hongkońskiej w historii kina. „To była propozycja, której nie mogłem odrzucić” – podkreśla kompozytor. – „Każdego ranka Bruce Lee ćwiczył gimnastykę przy muzyce z ‘Mission: Impossible!’”

Nowsze filmy to np.: „Tango”, „Rush Hour”, „Rush Hour 2 i 3”, „Bringing Down the House”, „The Bridge of San Luis Rey”, „After the Sunset”, czy „Abominable”.

Schifrin jest jednocześnie autorem ponad 60 dzieł z nurtu klasycznego (m.in. Invocations, Koncerty fortepianowe No. 1 i No. 2, Pulsations, Tropicos, La Nouvelle Orleans, Resonances, Cantos Aztecas nagrane przez Plácido Domingo z orkiestrą i chórem, Koncert na gitarę, Dances Concertantes na klarnet i orkiestrę oraz Koncert na kontrabas i orkiestrę).

Lalo został czterokrotnie nagrodzony Grammy, 14 listopada 2018 otrzymał honorowego Oskara za całokształt twórczości. Wśród innych wyróżnień przyznanych Schifrinowi można wymienić nagrodę BMI Lifetime Achievement Award (1988), gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, tytuł Kawalera Orderu Sztuki i Literatury przyznany przez francuskie Ministerstwo Kultury, Distinguished Artist Award (1998) od Los Angeles Music Center, funkcję doradcy prezydenta Argentyny ds. kultury (1998), a także mianowanie dyrektorem muzycznym Los Angeles Latin Jazz Institute/Festival w 1999 roku. Jego żoną była przez ponad 40 lat Donna. Miał troje dzieci.