Magda Umer

Janusz Szrom

12 grudnia 2025 roku ucichł jeden z najważniejszych głosów polskiej piosenki literackiej.

Zakończył się „Koncert jesienny” Magdy Umer – artystki, która przez całe swoje życie twórcze dotykała spraw najważniejszych. „Życie nie stawia pytań, życie po prostu jest” – diagnozowała. W swoich piosenkach poruszała sprawy egzystencjalne, opowiadała o miłości, która bywa tragiczną iluzją („Oczy tej małej jak dwa błękity, myśli tej małej – białe zeszyty”), o rozstaniach (Wszystko skończone, możesz iść) oraz o ulotności ludzkiego istnienia („Szli tędy ludzie biedni, prości, bez przeznaczenia, bez przyszłości”). Z jednej strony z głęboką empatią portretowała „stare panny”, które „zaklinają na fiolet niebieski, wielką miłość, by przyszła nareszcie”, z drugiej zaś – z charakterystyczną dla siebie ironią opisywała współczesne wersje romantycznych mitów: „Jedź na urlop, Romeo, Julia ma już kochanka. Dziś niemodna trucizna – zresztą, skądże ją brać?”.

Pierwszą ważną nagrodę za występ na estradzie Magda Umer otrzymała podczas VII KFPP w Opolu w 1969 roku za piosenkę Jedź na urlop, Romeo (muz. Jerzy Mart, sł. Cezary Juszyński, Jerzy Panasewicz). Do jej najbardziej rozpoznawalnych utworów należą także Koncert jesienny na dwa świerszcze i wiatr w kominie (muz. Krzysztof Knittel, sł. Wojciech Niżyński), oraz Oczy tej małej (muz. Zygmunt Konieczny, sł. Agnieszka Osiecka). Na dorobek artystki składa się jednak około 200 piosenek, w tym wiele pochodzących z repertuaru innych wykonawców.

Dla nas, wielbicieli jej wrażliwości, była prawdziwą kronikarką uczuć w „coraz bardziej otaczającej nas rzeczywistości”. Jej osobiste albumy, to: „Magda Umer” (1973), Magda Umer (1985), „Koncert” (1991), „Koncert jesienny” (1995), „Wszystko skończone” (1995), „Gdzie ty jesteś” (1995), „O niebieskim, pachnącym groszku” (1999), „Magda Umer – Grzegorz Turnau: Kołysanki utulanki” (2007), „Koncert sprzed lat” (2009), „Noce i sny” (2010), „Wciąż się na coś czeka” (2012), „Noce i sny – Wciąż się na coś czeka” (2014), „Tak młodo jak teraz” (2015), „Bezsenna noc” (2016), „The Very Best Of” (2017).

Głos artystki nie był donośny, lecz jego siła płynęła z czegoś zupełnie innego – z umiejętności dotykania najczulszych strun duszy. „Nie głośniej snu, nie głośniej łez” – szeptała, docierając do najgłębszych pokładów ludzkiej wrażliwości i interpretując słowa swego największego mentora, Jeremiego Przybory. Los chciał, że odeszła dokładnie w 110. rocznicę jego urodzin. Przybora niezwykle cenił Magdę Umer, a w dowód swojej sympatii oraz uznania obdarował ją utworem Oczy przezroczyste. W te właśnie „oczy przezroczyste, krople dwie, które blask mają wewnątrz” wpatrywały się miliony słuchaczy, szukając w nich odpowiedzi na najważniejsze, nurtujące każdego człowieka pytania. Także te retoryczne…

„Zdmuchnęła mnie ta jesień całkiem…” – zapewne zaśpiewałaby dziś w odpowiedzi artystka.
Żegnaj Magdo
– „dobranoc, niewiasto, skłoń główkę na miękką poduszkę…”